Wchodzisz pierwszy raz do studia i słyszysz: „daj mi key na f/8, fill -2 stopnie, snoot na hair”. Czujesz się, jakbyś trafił na konsylium medyczne w obcym języku. Spokojnie — większość żargonu studyjnego to zaledwie 80-100 pojęć. Ten słownik wyjaśnia je w kolejności od najczęstszych do najbardziej zaawansowanych, z konkretnymi przykładami i odniesieniami do dłuższych artykułów.
Oświetlenie — pozycje światła
Key light (PL: światło główne) — najjaśniejsze, najważniejsze źródło światła w setupie. Definiuje, skąd „pada” światło. Ustawiane zwykle pod kątem 45° w bok od modela i 30-45° w górę. → Three-point lighting
Fill light (PL: światło wypełniające) — drugie źródło światła, słabsze o 1-2 stopnie od key. Wypełnia cienie z drugiej strony twarzy. Może być lampą lub po prostu reflektorem (blendą).
Back light / rim light / hair light — światło z tyłu modela, oddzielające go od tła. Daje „obwódkę” na włosach lub ramieniu. Bez tego ciemne włosy zlewają się z ciemnym tłem.
Background light — odrębne światło skierowane na tło, niezwiązane z modelem. Używane, gdy chcesz mieć kolorowe tło (gel) lub stworzyć vignette.
Ambient light — światło otoczenia (z okien, sufitu, sąsiednich pomieszczeń). W studio profesjonalnym staramy się je eliminować (rolety, ściany neutralne).
Catchlight — refleks światła w oku modela. Charakterystyczna „iskra” robiąca portret żywym. Im większy modyfikator → większy catchlight.
Modyfikatory światła
Softbox — modyfikator zamknięty w formie skrzynki z dyfuzorem z przodu. Rozprasza światło, robi je miękkim. Najpopularniejszy modyfikator portretowy. → Softboxy — rodzaje i jak wybrać
Beauty dish — okrągły talerz reflektora o średnicy 40-70 cm. Daje pół-twarde, kontrastowe światło. Klasyk beauty/fashion.
Octa (octabox) — softbox oktagonalny (8 boków). Daje okrągły catchlight, naturalny jak światło słoneczne lub z okna. Najbardziej uniwersalny modyfikator.
Stripsoft (strip softbox) — wąski, długi softbox (np. 30×120 cm). Używany do rim light lub do oświetlenia sylwetki z boku.
Parasolka — dwa typy: srebrna (silver — kontrastowo, kierunkowo) i transparent/biała (shoot-through — bardzo miękkie, rozproszone).
Snoot — stożkowa nasadka zawężająca wiązkę światła. Tworzy reflektor punktowy (np. na włosach, na konkretnym detalu).
Grid (plaster miodu) — siatka mocowana na modyfikator. Zawęża rozproszenie, kontroluje spill light (rozlewanie się światła).
Reflektor parabolic — duża, paraboliczna miska aluminiowa. Daje intensywne, kierunkowe światło. Klasyk fashion (Profoto White Umbrella Deep, Briese).
Reflektor zoom — standardowa nasadka do lampy. Najbardziej „surowe” światło, używane rzadko (zwykle z gridiem).
Dyfuzor — przejrzysty, mleczny materiał rozpraszający światło. Może być panelem przed lampą (zmiękcza), lub w środku softboxa (wewnętrzny dyfuzor).
Blenda / reflektor (z ang. reflector) — tani, składany dysk 100-130 cm. Strony: srebrny (kontrast, refleks), złoty (ciepło), biały (subtelne wypełnienie), czarny (negative fill — pogłębia cienie), dyfuzor (zmiękcza). Często „blenda 5w1″.
Rodzaje lamp
Lampa błyskowa / flash / strobe — krótki, mocny błysk synchronizowany z migawką aparatu. Standard fotografii studyjnej.
Monoblok (monolight) — lampa błyskowa z wbudowanym generatorem. Plug & play. Najpopularniejszy typ w studiach średniej półki (Godox AD600, Profoto B10).
Lampa generatorowa — głowica lampy + osobny zasilacz/generator. Pro-tier, dla studia high-end (Profoto Pro-11, Broncolor). Większa moc, szybkie ładowanie.
Lampa LED / światło ciągłe — stałe światło LED, widzisz efekt na żywo. Mniejsza moc niż flash, ale dobre do wideo. (Godox SL150, Aputure 300x). → Oświetlenie ciągłe vs błyskowe
Light panel — płaska lampa LED w formie panelu (np. 60×60 cm). Świetna do video, bo daje miękkie światło bez modyfikatora.
Lampa świetlówkowa (fluorescent) — przestarzała technologia, dziś rzadko używana. Daje słabe, zimnoletnie światło.
Speedlight — mała lampa na hotshoe aparatu (Godox V1, Nikon SB-5000). Słabsza od strobesów, dobra do plenerów + mała sesja.
Sterowanie i pomiar
Trigger / wyzwalacz radiowy — bezprzewodowy nadajnik na hotshoe aparatu, sterujący lampami. Standardowo Godox X2T, X-Pro, Profoto Connect.
TTL (Through The Lens) — automatyczna ekspozycja flasha mierzonego przez obiektyw. Wygodne dla beginnersów, mniej powtarzalne dla pro.
Manual / M-mode — ręczna kontrola mocy lampy. Powtarzalne, używane w studiu profesjonalnie.
HSS (High Speed Sync) — synchronizacja flasha z migawką szybszą niż sync speed (zwykle 1/200-1/250 s). Pozwala robić zdjęcia z otwartą przysłoną w słońcu.
Sync speed — najszybsza migawka, przy której lampa zsynchronizuje się z czujnikiem. Standardowo 1/200 s w aparatach lustrzanych, 1/250 s w bezlusterkowych.
Flashmeter / ekspozymetr — urządzenie mierzące intensywność światła padającego (incident light). Pro-tier (Sekonic L-858), powtarzalny pomiar.
Histogram — wykres rozkładu jasności w zdjęciu (czarny po lewej, biały po prawej). Lewy ekran aparatu pokazuje histogram po zdjęciu.
Stop / EV (Exposure Value) — jednostka ekspozycji. „1 stop” = 2× więcej/mniej światła. „1/2 stopnia” = √2 ≈ 1,4×.
Schematy oświetleniowe
Three-point lighting — klasyczny schemat z 3 lampami: key + fill + back. Fundament fotografii i filmowania studyjnego. → Tutorial
Rembrandt — schemat z trójkątem świetlnym pod jednym okiem. Klasyk portretu malarskiego. → Tutorial
Butterfly / Paramount — światło frontalne, wysoko nad obiektywem. Cień motyla pod nosem. Klasyk Hollywood glamour. → Tutorial
Split lighting — lampa pod kątem 90° z boku. Połowa twarzy oświetlona, połowa w cieniu. Dramatyczny. → Tutorial
Loop lighting — uniwersalny schemat dla portretu. Cień nosa w kształcie pętli. → Tutorial
Clamshell — beauty: dwa źródła z przodu (góra + dół). Twarz „w muszli”, bez cieni. → Tutorial
High-key — przejaśniony, jasny portret. Dużo światła, brak głębokich cieni. Beauty, dziecięcy, reklama kosmetyków.
Low-key — ciemny, dramatyczny portret. Kontrastowe oświetlenie, głębokie cienie. Fashion editorial, męski charakter.
Edge lighting — światło tylko na krawędzi sylwetki, reszta w cieniu. Mocno dramatyczny efekt.
Tła i scenografia
Tło papierowe — rolka grubego papieru (272 × 1100 cm), różne kolory. Jednorazowe (zabrudzone obcinasz). Najczystszy gładki efekt na zdjęciach.
Tło materiałowe — bawełniany lub poliestrowy ekran. Wielokrotne, można prać. Może mieć fakturę.
Tło winylowe — sztywne, łatwe do czyszczenia. Polecane na sesje noworodkowe, produktowe.
Cyklorama (cyclorama / cyc / curve) — gładkie, zaokrąglone przejście podłogi w ścianę. Eliminuje horyzont, daje wrażenie nieskończonej przestrzeni. Standard w studiach fashion.
Backdrop — ogólne określenie tła (papierowe, materiałowe, malowane).
Vinyl — typ tła winylowego.
Greenscreen / chroma key — zielone tło do post-produkcji wideo (zamiana tła w edycji).
Stretch backdrop — elastyczne tło z bawełny lyrra. Sesje portretowe, beauty.
Aparat i optyka
Obiektyw portretowy — focal length 85 mm, 105 mm, 135 mm. Lekka kompresja perspektywy, korzystna dla twarzy.
Obiektyw szeroki — 24 mm, 35 mm. Do full-body, sesji w małych przestrzeniach.
Tilt-shift — obiektyw umożliwiający przesuwanie i pochylanie elementu optycznego. Architektura, sztuczne miniatury, fashion editorial.
Bokeh — rozmycie tła. „Ładne bokeh” = przyjemny, kremowy efekt (zależy od obiektywu).
Apertura / przysłona / f-stop — otwór w obiektywie. Niska liczba (f/1.4) = duża apertura, mała głębia ostrości. Wysoka (f/16) = mała apertura, dużo w fokusie.
Głębia ostrości (DoF — depth of field) — zakres odległości od aparatu, w którym obraz jest ostry. W studio często chce się dużej DoF (f/8-f/11), żeby cała twarz była ostra.
Tethering — podłączenie aparatu kablem (USB-C) do laptopa, żeby zdjęcia od razu pojawiały się w aplikacji (Capture One, Lightroom). Pro standard.
Mirrorless vs DSLR — bezlusterkowy vs lustrzany. Mirrorless dziś dominuje (Sony A7, Canon R, Nikon Z, Fujifilm).
Medium format — większy sensor niż „full frame”. Hasselblad, Fujifilm GFX. Pro-tier studio, najwyższa jakość.
Full frame — sensor o wymiarach 36×24 mm. Standard pro studia (Sony A7R V, Canon R5, Nikon Z9).
Workflow i post-produkcja
RAW — surowy format pliku z aparatu (np. CR3, NEF, ARW). Większy plik, ale więcej szczegółów do edycji.
JPEG — skompresowany plik, mniejszy. Dobry do podglądu, niewystarczający do pro retuszu.
LUT (Look-Up Table) — preset koloru. Aplikowany w post-produkcji (Lightroom, Capture One).
Retusz — edycja zdjęcia w post-produkcji. Standardowo: wygładzenie cery, korekta cieni, koloru, kontrast.
Frequency separation — technika retuszu cery rozdzielająca teksturę od koloru. Pozwala wygładzać bez utraty pora skóry.
Dodge & burn — manualne rozjaśnianie/przyciemnianie partii zdjęcia. Klasyk retuszu beauty.
Color grading — globalna manipulacja kolorem zdjęcia. Tworzy „mood” (cieplejszy, chłodniejszy, gradient).
Capture One / Lightroom — dwa main softy do edycji. Capture One = standard pro studio (lepsze kolory, tethering). Lightroom = popularniejszy, prostszy.
Photoshop — pro retusz, dodge & burn, kompozyt.
Typy sesji i specjalizacje
Headshot — portret biznesowy do LinkedIn, CV. 1 stylizacja, 30-60 min sesja.
Beauty — close-up portret beauty/kosmetyczny. Wymaga MUA, retusz frequency separation.
Boudoir — intymna, sensualna sesja w bieliźnie.
Fashion / editorial — sesja modowa dla magazynów, agencji. Stylista + MUA + asystent.
Lookbook — sesja produktowa marki ubrań/akcesoriów. Pokazuje kolekcję na modelu.
Lifestyle — naturalna sesja w „prawdziwych” sytuacjach (kawa, praca, sport). Często plener.
Commercial — sesja reklamowa dla firm. Najwyższy budżet, prawa autorskie negocjowane osobno.
Cosplay — sesja w stylizacjach z kultury popularnej (anime, gry, filmy). Specjalistyczna nisza.
Ludzie na planie
Photographer (fotograf) — robi zdjęcia.
Assistant (asystent fotografa) — pomaga z lampami, sprzętem, modelem.
MUA (Make-Up Artist) — makijażystka/makijażysta.
Hair stylist — stylistka fryzur.
Stylist (stylista) — odpowiedzialny za ubrania, akcesoria.
Model — osoba pozująca.
Talent — w branży komercyjnej: aktor/model w reklamie.
Art director — odpowiedzialny za wizję, mood, kompozycję.
Producer — koordynator całego planu (logistyka, budżet, terminy).
Casting director — wybiera modeli.
Retoucher — specjalista od post-produkcji (retusz).
Praktyczne pojęcia
Shotlist — lista ujęć do zrobienia w sesji. Zwykle wydrukowana, sprawdzana w trakcie.
Moodboard — kolaż referencji wizualnych (kolor, poza, mood). Przedstawiany przed sesją.
Call sheet — dokument z całą logistyką planu: adres, godziny, lista osób, kontakty.
Briefing — krótkie spotkanie przed sesją (cele, mood, sprzęt).
Test shot — pierwsze ujęcie testowe do kalibracji ekspozycji i światła.
Polaroid / digital test — szybki test shot pokazany na ekranie / wydrukowany na polaroidzie.
Sync / synchronizacja — proces dopasowania błysku lampy do migawki aparatu.
Misfire — błąd: lampa nie strzeliła. Najczęściej brak sync albo problem trigera.
Hot pixel — uszkodzony piksel sensora. Widoczny jako „kropka” w cieniu.
ISO — czułość sensora aparatu. Niska (100-200) = mało szumu, duża (1600+) = ziarnisty obraz.
White balance (balans bieli) — korekta koloru pod typ światła (np. tungsten = ciepło, daylight = neutralnie).
Kelviny (K) — jednostka temperatury barwowej. 3200 K = ciepło żarówki, 5500 K = światło dzienne, 6500 K = zachmurzony dzień.
CRI (Color Rendering Index) — wskaźnik wierności kolorów lampy. Pro lampy LED mają CRI 95+.
Wynajem studia
Booking — rezerwacja studia.
Anulacja / cancellation policy — polityka odwołania rezerwacji.
Kaucja / deposit — kwota zwracana po sesji (jeśli nic nie uszkodzone).
Walk-in — wejście bez rezerwacji (rzadko możliwe w studiach).
Add-on — dodatkowa usługa za dopłatą (papierowe tło, dodatkowa lampa, asystent).
Spillover — przekroczenie zarezerwowanego czasu.
Half-day / full-day — pakiet 4 h / 8 h, często ze stałą stawką.
Powiązane artykuły: